চৰকাৰী বিদ্যালয়ত নামভৰ্তিৰ বাবে হেতা-ওপৰা !

[ক]

শিক্ষা সম্পৰ্কীয় খবৰে তেনেই সহজে আকৰ্ষণ কৰে৷ কাৰণ এক সহজাত ধাৰণা আছে যে মানৱীয় অৰাজকতাৰ বাবে মূলতঃ জগৰীয়া বিসংগতিপূৰ্ণ শিক্ষা৷ তদুপৰি, সময়োপযোগী শিক্ষাৰ জৰিয়তে যিকোনো ধৰণৰ অস্বাস্থ্যকৰ সমাজ এখনৰ সংস্কাৰসাধন কৰিব পাৰি, ব্যক্তিগত-সামাজিক-অৰ্থনৈতিক-ৰাজনৈতিক-নৈতিক-সাংস্কৃতিক দিশৰ বিকাশসাধন কৰি মানৱীয় প্ৰমূল্যবোধৰ উত্তৰোত্তৰ প্ৰগতিৰ দুৱাৰ খুলি দিব পাৰি৷ [শিক্ষা ব্যক্তিৰ প্ৰয়োজন, জীৱন আৰু  আশা-আকাংক্ষাৰ লগতে এনেদৰে সংপৃক্ত হ’ব লাগে যাতে ইয়াক সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সৰবৰাহৰ অন্যতম সঁজুলি হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি–কোঠাৰী আয়োগ৷] 

‘আমাৰ অসম’ কাকতৰ প্ৰথম পৃষ্ঠাত প্ৰকাশিত এক বাতৰিযোগে গম পালো দৰং জিলাৰ লেঙ্গেৰীয়াঝাৰ কৃষক উচ্ছতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় [প্ৰতিষ্ঠা-১৯৭৯] নামৰ এখন অসমীয়া মাধ্যমৰ চৰকাৰী বিদ্যালয়ত নামভৰ্তিৰ বাবে শিক্ষাৰ্থী-অভিভাৱকৰ মাজত হেতা-ওপৰা লাগিছে৷ এয়া স্বাভাৱিকতে বিদ্যালয় কতৃৰ্পক্ষৰ বাবে problem of plenty৷ যিটো হাজাৰ হাজাৰ বেয়া খবৰৰ মাজত এটা ভাল খবৰ৷ যিকোনো শিক্ষাৰ প্ৰতি সচেতন লোকক সুখী কৰা খবৰ৷ কাৰণ শিক্ষা বুলি ক’লে ভাৰতবৰ্ষৰ দৰে উন্নয়নশীল দেশত আমি ৰাজহুৱা খণ্ডৰ শিক্ষাৰ কথাকে বুজোঁ৷ কিন্তু উদাৰীকৰণ, ব্যক্তিগতকৰণ আৰু গোলকীকৰণৰ পাছত লাহে লাহে দ্ৰুতহাৰত ৰাজহুৱা খণ্ডৰ বিদ্যালয়ৰ অৱক্ষয় যি হাৰত হৈছে সেয়া যে অসমৰ দৰে আৰ্থিকভাৱে পিছপৰা ৰাজ্য এখনৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাত কেনে ঋণাত্মক প্ৰভাৱ পেলাইছে, কিদৰে শিক্ষাক এক অন্যতম লাভজনক ব্যৱসায়লৈ পৰ্যবসিত কৰিছে সেয়া যিকোনো চিন্তাশীল লোকক বহলাই কোৱাৰ প্ৰয়োজন নাই৷ 

[খ]

লেঙ্গেৰীয়াঝাৰ কৃষক উচ্ছতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়খনে ইয়াৰ চৌপাশত কেনে শৈক্ষিক বাতাৱৰণ সৃষ্টি কৰিছে সেয়া নিজে উপলব্ধি কৰিব পৰাকৈ অঞ্চলটো পৰিদৰ্শন কৰি অহা নাই কিন্তু এখন ব্যতিক্ৰমী চৰকাৰী বিদ্যালয়ত নিজে পঢ়ি আহি সুস্থ বিদ্যালয় এখনে মানৱ সম্পদ নিৰ্মাণৰ জৰিয়তে ব্যক্তি, সমাজ তথা দেশ নিৰ্মাণত কেনে প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে সেয়া সহজে উপলব্ধি কৰিব পাৰোঁ৷ আমি স্কুলীয়া শিক্ষাৰ্থী হৈ থাকোঁতে ধেমাজি জিলাৰ, ধেমাজি শিক্ষা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত বৰলুং উচ্ছ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত [ প্ৰতিষ্ঠা-১৯৭৭ ] অষ্টম শ্ৰেণীৰ পৰা পঢ়াৰ আসন লাভৰ বাবে বিদ্যালয়খনৰ চৌপাশৰ ১০খনতকৈ অধিক সৰু-বৰ গাঁৱৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ পৰাই প্ৰত্যক্ষ অথবা পৰোক্ষভাৱে প্ৰস্তুতি আৰম্ভ কৰিছিল৷ সেইখন বিদ্যালয়ত পঢ়াৰ সুযোগ নাপালে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সপ্তম শ্ৰেণীত দুই- তিনিটা শিক্ষাবৰ্ষপৰ্যন্ত পঢ়িছিল৷ ইয়াৰ কাৰণ আছিল বিদ্যালয়খনত পঢ়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাজত অধ্যয়নৰ প্ৰতি থকা অবৰ্ণনীয় আগ্ৰহ, ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে নিজকে পৰিৱৰ্তন কৰা ঈৰ্ষণীয় প্ৰগতি অৰ্থাৎ বিদ্যালয়খনে প্ৰতিখন ঘৰত, চৌদিশৰ গাঁৱত পঢ়াৰ এক সুস্থ অঘোষিত প্ৰতিযোগিতা সৃষ্টি কৰা৷ অভিভাৱক-শিক্ষাৰ্থীৰ মাজত এনে এক ধাৰণা সৃষ্টি হৈছিল যে সেইখন বিদ্যালয়ত পঢ়িবলৈ সুযোগ পোৱা মানেই জীৱন ধন্য হোৱা৷ এতেকে স্বাভাৱিকতে বিদ্যালয়খনত পঢ়াৰ আসন লাভ কৰা নকৰা কথাটো শৈক্ষিক দিশৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ খবৰ আছিল৷  উল্লেখ্য, বিদ্যালয়খনলৈ মই অধ্যয়ন কৰা অন্ততঃ তিনিটা বছৰত কোনো বিদ্যালয় পৰিদৰ্শকে বিদ্যালয় পৰিদৰ্শন কৰিবলৈ অহা মনত নপৰে কাৰণ বিদ্যালয়খন জিলাখনৰ ইমান ভিতৰুৱা অঞ্চলত আছিল [ এতিয়া, ৰাস্তা-ঘাট,  যাতায়াত তুলনামূলকভাৱে যথেষ্ট উন্নত হৈছে ] যে তালৈ সদৰৰ পৰা অহা-যোৱা কৰাৰ আটাইতকৈ সুচল ব্যৱস্থা বুলিবলৈ আছিল খোজকাঢ়ি যোৱা, চাইকেল চলাই যোৱা৷ খুবসম্ভৱ, পুখুৰী-নদী, হাবি-জংঘল পাৰ হৈ নিজৰ জীৱন ৰিস্কত ৰাখি কোনোবাই বিদ্যালয় পৰিদৰ্শন কৰিবলৈ যোৱাৰ প্ৰশ্নই নাছিল৷ তথাপিও প্ৰতিদিনে অত্যন্ত কঠোৰ নিয়মানুসাৰে প্ৰাতঃসভাৰ পৰা ছুটিপৰ্যন্ত বিদ্যালয় চলিছিল৷ সেই বিদ্যালয়খন তেতিয়া নেতৃত্ব দিয়া  গোবিন চন্দ্ৰ কলিতা ছাৰ, হীৰালাল শৰ্মা ছাৰ তথা তেতিয়াৰ প্ৰতিজন শিক্ষক আমাৰ বাবে একো একোজন বিস্ময় আছিল৷ পাহৰিলে নহ’ব তেতিয়া আজিৰ দৰে শিক্ষাসেতুৰ দৰে ব্যৱস্থাও নাছিল৷ আজি বিদ্যালয়খন এৰি অহা এটা দশক পাৰ হ’ল, অসমৰ অৰঙে-দৰঙে ঘূৰিছোঁ, সভ্য-গব্য ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয় দেখিছোঁ কিন্তু সেইখন বিদ্যালয়ৰ দৰে বহুত কমসংখ্যক বিদ্যালয় দেখিছোঁ৷ কল্পনা কৰিবলৈ ভয় লাগে সেইখন বিদ্যালয়ক সেই ৰূপত নোপোৱা হ’লে আমাৰ ভৱিষ্যত কেনে হ’লেহেঁতেন !

[গ]

এই কথাও বহলাই ক’ব নালাগে যে যিকোনো এজন লোক মানৱ সম্পদলৈ ৰূপান্তৰ হোৱাত এখন বা ততোধিক বিদ্যালয়ৰ ভূমিকা থাকে, অসমৰ অধিকাংশ অতীত আৰু বৰ্তমানৰ ভোটা তৰাসকলৰ প্ৰগতিৰ দিশত ৰাজহুৱা খণ্ডৰ বিদ্যালয়ৰ ভূমিকা আছে কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ এনে বিদ্যালয় দিনক-দিনে মৃত্যুমুখী বাটেৰে আগুৱাই গৈছে কিন্তু তাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে উপযুক্ত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা নাই অথবা কৰিব যেনো লগা নাই৷ 

এতিয়া ভোটবেংক অথবা ৰাজহ সংগ্ৰহ উভয়ৰ বাবে বৰ লাভজনক ক্ষেত্ৰ নহয় চৰকাৰী বিদ্যালয়৷ বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা প্ৰতিগৰাকী ভাৰতীয় শিশুৰ সংবিধানপ্ৰদত্ত মৌলিক অধিকাৰ সেয়েহে চৰকাৰে শিক্ষা বিষয়টো এৰাই নচলে প্ৰত্যক্ষভাৱে৷ কিন্তু পৰোক্ষভাৱে চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ সৰ্বাংগীণ উন্নয়ন নিবিচাৰে চৰকাৰে/ সেয়েহে বিদ্যালয়ৰ উন্নয়নৰ বাবে প্ৰকৃততে প্ৰয়োজনীয় বুনিয়াদী সমস্যাবোৰৰ সমাধান কৰিবলৈ কেতিয়াও আগ্ৰহ প্ৰকাশ নকৰে/ [ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ শিক্ষা এতিয়া নিৰ্বাচনী ইচ্ছু নহয়] অন্যথাই এক সুপৰিকল্পিত আঁচনিৰে বিদ্যালয়বোৰৰ উন্নত কৰিবলৈ বৰ বিশেষ জটিল হ’ব নালাগে/ 

একেদৰে এচাম বুদ্ধিজীৱী, দল-সংগঠন, ধনৱন্ত, ব্যৱসায়ী, এচাম উচ্চপদস্থ বিষয়া, আনকি এচাম মহাবিদ্যালয়-বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক আদিয়েও চৰকাৰী বিদ্যালয় জীয়াই থকাটো নিবিচৰাতো আচৰিত হ’বলগীয়া বিশেষ একো নাই৷ কাৰণ তেওঁলোক প্ৰত্যক্ষ অথবা পৰোক্ষভাৱে ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পৰিচালনাত জড়িত৷ চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ অৱনতি মানেই তেওঁলোকৰ উন্নতি৷ এতেকে তেওঁলোকে চৰকাৰী বিদ্যালয় উন্নতিসাধন কৰিবলৈ চৰকাৰক হেঁচা প্ৰয়োগ নকৰে৷ এফালে ব্যক্তিগতখণ্ডৰ বিদ্যালয় নিয়মানুৱৰ্তীতা, কঠোৰ অনুশাসন, কঠোৰ পৰিশ্ৰমৰ পৰিৱেশ, শিক্ষকৰ অধ্যৱসায়-চেষ্টা-শ্ৰম, অত্যাধুনিক আন্তঃগাঁথনি, অভিভাৱকৰ পূৰ্ণ সহযোগিতাৰ মাজত চলি থকাৰ বিপৰীতে চৰম অৰাজকতা, বেমেজালি,  চৰকাৰ, অভিভাৱক আৰু কিছুমান শিক্ষকৰ অসহযোগিতা আদিৰ মাজত অসমৰ মাতৃভাষা মাধ্যমৰ বেছিভাগ চৰকাৰী বিদ্যালয়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ জীৱন গঢ়া কাম কিমান নিয়াৰিকৈ চলাই থকা হৈছে সেয়া যিকোনো অভিভাৱকে দেখি-শুনি সহজে বুজিছে৷ এতেকে চৰকাৰী বিদ্যালয়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰী সুৰা-সুৰে কমি যোৱাটো আচৰিত হ’বলগা একো নাই৷ এই কথা বহলাই নকলেও হ’ব যে চৰকাৰে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সংখ্যা দুহাই দি সময়ে সময়ে মাতৃভাষা মাধ্যমৰ বিদ্যালয় বন্ধ কৰি যাব৷ তাতো আচৰিত হ’বলৈ প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ বিশেষ কাৰণ বিচাৰি পোৱা নাযাব৷  কাৰণ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী নাথাকিলে বিদ্যালয় থাকিব কিয়? 

এই কথাও বহলাই নক’লেও হ’ব যে এচাম অতি পৰিশ্ৰমী প্ৰকৃত শিক্ষক আৰু আৰ্থিকভাৱে অতি দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ অভিভাৱকেহে চৰকাৰী বিদ্যালয় জীয়াই ৰাখিছে !

[ঙ]

মানৱ সম্পদ নিৰ্মাণৰ কাৰিকৰ হিচাপে নিজকে আত্মনিয়োগ কৰি, ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক প্ৰকৃত শিক্ষাৰে শিক্ষিত কৰি ভাল মানুহ, আদৰ্শ পৰিয়াল,  সুস্থ সমাজ, বহনক্ষম অসম নিৰ্মাণৰ সপোন বুকুত লৈয়ো যদি শিক্ষকতাৰ বৃত্তি আজিৰ তাৰিখত কোনোবাই বাছি লয় তথাপিও ই মুঠেই সহজ বৃত্তি নহয়৷ কাৰণ শিক্ষকতাৰ খুব কম দিনতেই আপুনি আৱিষ্কাৰ কৰিব যে অসমৰ চৰকাৰী বিদ্যালয়ত মানৱ সম্পদ নিৰ্মাণতকৈ অপচয়হে বেছি কৰা হয়/ বাধ্যত পৰি আপুনি অসহায় অৱস্থাত চাই থাকিবলগাত পৰে মানৱ সম্পদৰ অপচয়ৰ কৰুণ দৃশ্য/ এজন শিক্ষকৰ বাবে এই কথা বুজিবলৈ একেবাৰেই জটিল নহয় যে এজন অভিভাৱকে [তেওঁ অত্যন্ত আৰ্থিকভাৱে পিছপৰা হ’ব পাৰে] আশা কৰে তেওঁৰ সন্তান বিদ্যালয়ত পঢ়িছে নজনা কথাবোৰ শিকিছে- এদিন তেওঁলোকৰ জীৱনলৈ সন্তানে পোহৰ আনি দিব/ এই আশাৰ মূলতে হ’ল বিদ্যালয়ত থকা মানৱ সম্পদ নিৰ্মাণৰ কাৰিকৰ শিক্ষকসকল/  ভৱিষ্যতক শিক্ষাৰ নামত একপ্ৰকাৰ ধবংস কৰি থকা দৃশ্য শিক্ষকে যেতিয়া অসহায় অৱস্থাত চাই থাকিবলগা হয় তাতকৈ বেদনাদায়ক কথা শিক্ষকৰ বাবে কি হ’ব পাৰে/ শিক্ষকৰ সামাজিক মৰ্যাদা পূৰ্বৰ দৰে আজিৰ তাৰিখত নাই৷ অসমৰ চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ শিক্ষকৰ ওপৰত অলেখ বদনাম-দুৰ্নাম৷ নিজৰ সন্তানক ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়ত পঢ়াৰ সুবিধা দি চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ শিক্ষকে বিদ্যালয়ত আদ্দা মাৰি দিন পাৰ কৰাৰ অভিযোগ৷ আৰ্থিকভাৱে পিছপৰা অভিভাৱকৰ সন্তানক লৈ হেতালি খেলা বুলি মানুহৰ মুখে মুখে চৰ্চা৷ এতেকে চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ শিক্ষকসকলক আজিকালি সন্মানৰ দৃষ্টিৰে নাচায়/ বৰঞ্চ সকলোৱে চাই সন্দেহৰ দৃষ্টিৰেহে৷ অৱশ্যে চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ শিক্ষকৰ সন্তানক ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়ত পঢ়োৱাৰ কাৰণ গ্লেমাৰ দেখুৱা নহয়, নি(য়৷ কাৰণ অসমৰ শিক্ষকসকল বৰ বেছি আৰ্থিভাৱে সবলো নহয়৷ সম্ভৱত প্ৰতিজন শিক্ষকে বুজি পায় অসমৰ বুজনসংখ্যক বিদ্যালয় জোৰা-টাপলি মাৰি চলি আছে৷ তাত নিজৰ সন্তানক পঢ়োৱাতো নিৰাপদ অনুভৱ নকৰে৷ নিজে জড়িত বিদ্যালয়ৰ ব্যৱস্থাৰ কথা বেছি ভালকৈ উপলব্ধি কৰিব পাৰি নিজৰ বিদ্যালয়ত নিজৰ সন্তানক পঢ়োৱাৰ সুখ বৰ্জন কৰে তথা সন্তানৰ শিক্ষাৰ বাবত অতিৰিক্ত আৰ্থিক ব্যয় বহন কৰে৷ অৱশ্যে অসমৰ সকলো শিক্ষক ইমানো স্বাৰ্থপৰ নহয় যে তেওঁলোকে নিজৰ সন্তানক নিৰাপদে ৰাখি আনৰ সন্তানৰ ধবংস চাই থাকে- যিমানলৈ সক্ষম যুঁজে - সংগ্ৰাম কৰে মানৱ সম্পদ গঢ়াৰ অহোপুৰুষাৰ্থ কৰে/ কেতিয়াবা চকুলো টুকি কান্দে- ভাবে বিদ্যালয়বোৰ এনেকৈ চলি থকাতকৈ বন্ধ কৰি দিয়াই ভাল/ অৱশ্যে ওপৰত উল্লেখ কৰাৰ দৰে মুষ্টিমেয় ব্যতিক্ৰমী চৰকাৰী বিদ্যালয় নোহোৱা নহয়৷ আজিও কিছুসংখ্যক চৰকাৰী বিদ্যালয় মানৱ সম্পদ নিৰ্মাণৰ আলয়ে হৈ আছে৷ এনে বিদ্যালয়ৰ শিক্ষকে নিজৰ সন্তানক নিজৰ বিদ্যালয়তে পঢ়ায় !

[চ] 

অসমৰ মাতৃভাষা মাধ্যমৰ চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ মৃতপ্ৰায় অৱস্থা হোৱাৰ কাৰণ বহুতে ভবাৰ দৰে মূলতঃ শিক্ষকৰ দক্ষতা অথবা নৈতিকতাৰ অভাৱ নহয় বৰঞ্চ বিদ্যালয় ধবংসৰ প্ৰধান কাৰণ চৰকাৰী সৎ ইচ্ছা তথা শিক্ষকৰ অভাৱ/ [অৱশ্যে সকলো বিভাগতে কিছুমান দায়িত্ববোধ নথকা লোক থকাৰ দৰে অশ্ৰদ্ধাৰ শিক্ষকো নিশ্চয় আছে/ তেওঁলোক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ বিদ্যালয় ধবংসৰ বাবে কম দায়ী নহয়, নিশ্চয়৷ ] প্ৰকৃততে,  বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰি অহা শিক্ষকে কলা, কলা অধ্যয়ন কৰি অহা শিক্ষকে বিজ্ঞান পঢ়াব [ বৰ্তমান মাধ্যমৰ ভিন্নতাৰ কথাটো আছেই] লগা ধৰণৰ অবাঞ্চিত টনা-আজুৰা,  জোৰা-টাপলি নীতিৰে চলি থকা অসমৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰায় প্ৰতিখন বিদ্যালয়ে বিবিধ সমস্যাৰে জৰ্জড়িত, শিক্ষকসকল অলেখ সমস্যাৰে ভাৰাক্ৰান্ত৷ আন নালাগে বহু সময়ত নিজৰ পাপ্য বেতনৰ বাবেও সংগ্ৰাম কৰিব লাগে, শিক্ষকে৷ শ শ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত কৰ্মৰত শিক্ষকজনে মাহৰ দ্বিতীয় সপ্তাহলৈ দৰমহাৰ বাবে অপেক্ষা কৰিব লগা ধৰণৰ পৰিস্থিতিয়ে ৩০-৪০ হাজাৰ টকা বেতনভোগী শিক্ষক এজনৰ পৰিয়ালত আজিৰ দিনত কেনে আৰ্থিক সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে সেয়া বুজাবলৈ শব্দৰ অভাৱ৷ উচ্চ কতৃৰ্পক্ষই শিক্ষক-শিক্ষাৰ্থীক অনাশৈক্ষিক কামত নিয়োগ কৰাক লৈ অতিষ্ঠ হৈ শিক্ষকে- আমাক পঢ়াবলৈ দিয়ক ধৰণৰ আবেদনো জনাব লগাৰ পৰিস্থিতিৰো সন্মুখীন হ’বলগা হয়৷ অৰ্থাৎ শিক্ষকৰ টনা-আজুৰা, [ ৩০ অথবা ৩৫ গৰাকী ছাত্ৰৰ বিপৰীতে এজন শিক্ষক নিযুক্তি নীতি সম্পূৰ্ণ ভুল নীতি, ই শ্ৰেণী বিষয়ভিত্তিকহে হ’ব লাগে ]বিদ্যালয়ৰ আন্তঃগাঁথনিৰ পয়ালগা অৱস্থা, শিক্ষা বিভাগৰ অনাহকত দিয়া নীতি-নিৰ্দেশনা, অভিভাৱকৰ সহযোগিতাহীনতা ইত্যাদি বৃত্তিগত অলেখ সমস্যাৰ লগতে যুঁজিব লগা হয় ব্যক্তিগত সমস্যাৰ সৈতে- শিক্ষকে৷ এয়াও বুজিবলৈ জটিল নহয় যে স্ব-গৃহৰ বাহিৰত অথবা বহিঃ জিলাত শিক্ষকতা কৰা শিক্ষকসকলে দৰমহাৰ টকাৰে দুখন অথবা তিনিখন ঘৰৰ দায়িত্ব লোৱা কিমান কষ্টকৰ হয়৷ নিজে থকা ভাৰাঘৰৰ মাচুল আদায় দিয়া, গাঁৱত এৰি থৈ অহা বৃদ্ধ পিতৃ-মাতৃক ভৰণ-পোষণ কৰা, ল’ৰা-ছোৱালীৰ শিক্ষা, স্বাস্থ্যৰ ব্যয় বহন কৰা, ভৰণ-পোষণ কৰা তেওঁলোকৰ বাবে এক ডাঙৰ বোজা হৈ পৰে বহুসময়ত৷ নিৰাপত্তাৰ বিষয়টো, বিশেষকৈ মহিলা শিক্ষকৰ ক্ষেত্ৰত বৰ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ৷ ইয়ো শিক্ষকে স্বাধীনচেতিয়াকৈ কাম কৰাত হেঙাৰ হিচাপে থিয় দিয়ে৷ কিন্তু দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে এতিয়া শিক্ষকসকলে নিজৰ প্ৰাপ্যৰ বাবে যুঁজাৰ সমান্তৰালকৈ যুঁজিব লাগিব আন এখন যুঁজ- বিদ্যালয় জীয়াই ৰখাৰ যুঁজ [ যিটো বৰ সহজ ৰণ মুঠেই নহ’ব]৷  ইয়াৰ বাবে প্ৰতিগৰাকী শিক্ষকে কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিব লাগিব- বিদ্যালয়খন নিজৰ বুলি ভাবি ইয়াক জীয়াই ৰখাৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি যাব লাগিব৷ তাৰ বিকল্প নাই/ যিদৰে ৰাইজৰ সৈতে মিলি একালৰ শিক্ষকে বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, পিছলৈ চৰকাৰক বাধ্য কৰাইছিল বিদ্যালয়লৈ আহিবলৈ৷ একেদৰে ৰাইজৰ সৈতে মিলি বিদ্যালয়বোৰ পুনৰ উদ্ধাৰ কৰিব লাগিব৷ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পঢ়াব লাগিব- সকলো সমস্যা নেওচি৷ ৰাইজক বিদ্যালয়লৈ আনিব লাগিব৷ তেহে ল’ৰা-ছোৱালীক বিদ্যালয়ত দিব অভিভাৱকে, তেহে চৰকাৰ আহিব বিদ্যালয়লৈ৷ অসৎ পন্থা অৱলম্বনৰ বাবে চৰকাৰে দিয়া সুযোগবোৰ, [ যেনে গুণোৎসৱত নকলৰ বাবে পোৱাযদিয়া সুযোগ] সুবিধালৈ ৰূপান্তৰ কৰি কৰ্তব্যত ফাঁকি মাৰিলে চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ ধবংসপৰ্ব সদায় অধিক দ্ৰুতগতিত চলি থাকিব৷  লাহে লাহে দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস হৈ যাব চৰকাৰী বিদ্যালয়৷ এতিয়া একমাত্ৰ আশা শিক্ষকসকলহে, তেওঁলোকৰ সৎ মানসিকতাৰে সৃষ্টি কৰা বিদ্যালয় ৰক্ষাৰ বিবেকৰ ঢৌৱে, সকলোৱে মিলি মৃতপ্ৰায় বিদ্যালয়বোৰক উদ্ধাৰ কৰাৰ পণে জাতিৰ বাবে এক সঞ্জীৱনীস্বৰূপ হ’ব পাৰে/ লক্ষ লক্ষ দৰিদ্ৰ পৰিয়াললৈ হাঁহি আনি দিব পাৰে৷ অসমীয়া ভাষাৰ মাধ্যমৰ বিদ্যালয়ৰ আয়ুস বৃদ্ধি কৰিব পাৰে/ আনহাতে শিক্ষকসকলেও হাত দাঙি দিলে হয়তো অসমৰ মাতৃভাষাৰ চৰকাৰী বিদ্যালয় অনাগত দিনত আৰু জীয়াই নাথাকিবও পাৰে !