বেদখল-উচ্ছেদ-মানৱতা

ভাৰতত সম্পত্তিৰ অধিকাৰ মৌলিক অধিকাৰ নহয়৷ ১৯৭৮ চনত সংবিধানৰ ৪৪নং  সংশোধনীৰে সম্পত্তিৰ অধিকাৰক মৌলিক অধিকাৰৰ তালিকাৰ পৰা আঁতৰোৱা হৈছিল৷ তাৰ আগতে সম্পত্তিৰ অধিকাৰ মৌলিক অধিকাৰ আছিল৷ অৱশ্যে এতিয়াও সংবিধানৰ ৩০০-এ অনুচ্ছেদ অনুসৰি সম্পত্তিৰ অধিকাৰ এক সাংবিধানিক তথা আইনী অধিকাৰ, এই অনুচ্ছেদত কোৱা হৈছে যে আইনী প্ৰক্ৰিয়াত বাদে আন কোনোধৰণে কাকো তেওঁৰ সম্পত্তিৰ পৰা বঞ্চিত কৰা নহ’ব৷ প্ৰকাৰান্তৰে কথাটোৰ অৰ্থ হ’ল–আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে এজন ব্যক্তিক তেওঁৰ সম্পত্তিৰ পৰা বঞ্চিত কৰিব পাৰি৷ মাটিও এবিধ সম্পত্তি আৰু মাটিৰ ওপৰত থকা অধিকাৰো মৌলিক অধিকাৰ নহয়, আইনী অধিকাৰহে৷ চৰকাৰে বিভিন্ন প্ৰয়োজনত এজন মানুহৰ মাটি উপযুক্ত ক্ষতিপূৰণৰ বিনিময়ত অধিকাৰ কৰি ল’ব পাৰে৷ গতিকে ম্যাদী পট্টা আচলতে ম্যাদী পট্টা নহয়৷ ম্যাদী পট্টাৰ মাটিও চৰকাৰে দৰকাৰ হ’লে অধিগ্ৰহণ কৰিব পাৰে৷

চৰকাৰী মাটি, বনাঞ্চলৰ মাটি, অৰণ্যৰ মাটি বা কোনো ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানৰ মাটি বেদখল কৰাসকলৰ কি অধিকাৰ আছে বা থাকিব লাগে? অবৈধ বেদখলকাৰীৰ অধিকাৰ থাকিব লাগেনে? এই ক্ষেত্ৰত অবৈধ বেদখলকাৰীজন কোন সেই প্ৰশ্ন উত্থাপন হ’ব লাগেনে? আইনে মাটি বেদখল কৰি আইন ভংগ কৰাজনৰ জাতি-ধৰ্ম-বৰ্ণ বিবেচনা নকৰে৷ কিন্তু তাহানিৰে পৰা এডোখৰ মাটিত বাস কৰি থকা কিন্তু মাটিৰ কোনো বৈধ নথিপত্ৰ নথকা ভূমিপুত্ৰ জনজাতি এজন আৰু আন ঠাইৰ পৰা আহি চৰকাৰী মাটি বেদখল কৰা এজনক একেই বেদখলকাৰী বুলি অভিহিত কৰিব পাৰিনে? পূৰ্ববংগীয় মূলৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী এজন অসম চুক্তি মতে ১৯১৭ চনৰ ২৪ মাৰ্চৰ পাছত আহিলে বিদেশী৷ কিন্তু এতিয়ালৈ যিহেতু চৰকাৰে বিদেশীক চিনাক্ত কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে, গতিকে আটাইবোৰ পূৰ্ববংগীয় মূলৰ মানুহকে বিদেশী-বাংলাদেশী বুলি অভিহিত কৰা সম্ভৱ হৈ আছে৷ এনেয়ে বিদেশী, তাতে আকৌ বেদখলকাৰী, গতিকে সহজে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে জনমত গঠন কৰা সহজ হৈ পৰিছে৷ এজন ভূমিপুত্ৰ জনজাতীয় বা খিলঞ্জীয়া বেদখলকাৰী আৰু এজন প্ৰব্ৰজনকাৰী বেদখলকাৰী আইনৰ দৃষ্টিত একে হ’লেও হ’ব পাৰে, কিন্তু জাতীয় আৱেগ আৰু ৰাজনৈতিক-সামাজিক-অৰ্থনৈতিক দৃষ্টিত একে নহয়৷ ভূমিপুত্ৰ তথা খিলঞ্জীয়া বেদখলকাৰীয়ে মানৱীয় দৃষ্টিভংগীৰে সহানুভূতি আদায় কৰিলেও প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ ক্ষেত্ৰত তেনে সহানুভূতি সমান পৰিমাণত দেখা নাযাবও পাৰে৷ 

মাটিৰ ওপৰত বৈধ-অবৈধ দখলৰ ধাৰণাটো ব্ৰিটিছ অহাৰ পাছতহে উৎপন্ন হ’ল৷ মাটিৰ ওপৰত ব্ৰিটিছে এখন আইন প্ৰণয়ন কৰিলে আৰু মাটিৰ পট্টা দি খাজনা লোৱা আৰম্ভ কৰিলে৷ সাত সাগৰ তেৰ নদীৰ পাৰৰ ব্ৰিটিছ চৰকাৰ হৈ পৰিল অসমৰ মাটিৰ মালিক আৰু তাহানিৰে পৰা অসমত বাস কৰি থকাসকলে ব্ৰিটিছ চৰকাৰক খাজনা দি মাটিৰ পট্টা ল’ব লগা হ’ল৷ বহুতে বিশেষকৈ ভূমিপূত্ৰ জনজাতিসকলৰ বহুতেই খাজনা দিয়াৰ ঝামেলাৰ হাত সাৰিবলৈ পট্টা নল’লে, গতিকে তেওঁলোক হৈ পৰিল অবৈধ বেদখলকাৰী৷ ব্ৰিটিছ অহাৰ পাছত অসমলৈ দুটা বৃহৎ প্ৰব্ৰজন ঘটিল– এটা হ’ল চাহ বাগিচাত কাম কৰিবলৈ অহা বনুৱাসকলৰ আৰু আনটো হ’ল অসমৰ মাটিত মৰাপাট আৰু ধানৰ খেতি কৰিবলৈ অহা পূৰ্ববংগীয় মূলৰ ইছলামধৰ্মী লোকসকলৰ৷ 

দেশ স্বাধীন হোৱাৰ পাছতো ব্ৰিটিছে প্ৰণয়ন কৰা মাটিৰ আইন মতেই মাটিৰ মালিকনা নিৰ্ধাৰণ হৈ থাকিল৷ যেতিয়ালৈ মাটি উভৈনদী হৈ আছিল, অসমখন হাবিৰে ভৰি আছিল, তেতিয়ালৈ চৰকাৰী মাটি, বনাঞ্চলৰ বেদখলক লৈ কোনেও বেছি মূৰ ঘমোৱা নাছিল৷ বেদলকাৰীসকলক ৰক্ষণাবেক্ষণ দি তেওঁলোকৰ ভোট লাভ কৰা ৰাজনীতিৰ এটা গ্ৰহণযোগ্য নীতি আছিল৷ জনসংখ্যা ব্যাপক ৰূপত বঢ়াৰ পাছত, বিশেষকৈ পূৰ্ববংগীয় মূলৰ মুছলমানৰ জনসংখ্যা আনৰ তুলনাত দশকৰ পাছত দশক তিনিগুণতকৈ অধিক বঢ়াৰ পাছত মাটিৰ ওপৰত হেঁচা বাঢ়িল৷ অসমৰ জনগাঁথনিৰ ওপৰতো খিলঞ্জীয়াৰ বাবে অগ্ৰহণযোগ্য প্ৰভাৱ পৰিল৷ দেৱকান্ত বৰুৱাৰ দৰে ৰাজনীতিকে কৈছিল যে আলী-কুলিৰ ভোটেৰে কংগ্ৰেছে অসমত নিৰ্বাচনত জয়ী হ’ব পাৰে৷ স্বাভাৱিকতে খিলঞ্জীয়া মানুহখিনিয়ে নিজৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ, মাটিৰ ওপৰত অধিকাৰ নিবিচাৰে৷ জাতি ৰাষ্ট˜ত বিভক্ত হৈ থকা পৃথিৱী এখনত মানৱতাৰ নামত কোনেও নিজৰ পৰিচয় হেৰুৱাব  নিবিচাৰে, নিজৰ মাটিত অধিকাৰ হেৰুৱাব নিবিচাৰে৷ সেয়েহে অবৈধ বেদখলকাৰীৰ প্ৰতি খিলঞ্জীয়া ৰাইজে যদি বিশেষ সহানুভূতি অনুভৱ নকৰে, তেনেহ’লে তাত বিশেষ আচৰিত হ’ব লগা নাই৷ 

শাসনাধিষ্ঠিত ৰাজনৈতিক দলটোৰ ৰাজনৈতিক দৰ্শন, তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে উত্থাপিত মুছলমানবিদ্বেষৰ অভিযোগ, বৃহৎ পুঁজিপতিৰ প্ৰতি থকা তেওঁলোকৰ দৰদৰ অভিযোগেও চৰকাৰী মাটিত ব্যাপক অবৈধ বেদখলক ন্যায্য প্ৰতিপন্ন কৰিব নোৱাৰে৷ মানৱতাৰ দোহাই দি কৰা বিৰোধিতাই আৱেগ-অনুভূতিত আঘাত কৰিলেও সিও অবাধ অবৈধ বেদখলক ন্যায্য প্ৰতিপন্ন কৰিব নোৱাৰে৷

চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰ বাংলাদেশত প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ১,৩৫০জন মানুহে বাস কৰে৷ অসমত এই সংখ্যা ৩৯৮জন৷ বাংলাদেশৰ জনবসতিৰ ঘনত্ব অসমৰ তিনিগুণতকৈ অধিক৷  বাংলাদেশৰ স’তে থকা অসমৰ সীমা আজিও সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত নহয়৷ যদি অসমৰ চৰকাৰী মাটি বেদখল কৰা সম্ভৱ হৈ থাকে আৰু তেনেকৈ বেদখল কৰাৰ পাছত ভৱিষ্যতে মাটিৰ মালিক হোৱাৰ সুযোগ ওলায়, তেতিয়া বাংলাদেশৰ পৰা অবৈধ প্ৰব্ৰজন নহ’ব বুলি ক’ব পাৰিনে?

অবৈধ বেদখলকাৰীৰ নাম যদিহে ভোটাৰ তালিকাত আছে আৰু তেওঁলোক যদি সংখ্যাত সৰহ আৰু সংগঠিত, তেতিয়া তেওঁলোকে আইনৰ দৃষ্টিত এক অবৈধ কামত লিপ্ত হোৱাৰ বাবে উচ্ছেদিত হোৱাৰ পাছতো চৰকাৰৰ পৰা আৰ্থিক সাহায্য তথা আন ঠাইত মাটি পাব পাৰে, পাই আছে৷ ইয়াৰ দ্বাৰা অবৈধ বেদখলকাৰীক তেওঁলোকৰ বেআইনী কামৰ বাবে পুৰস্কৃত কৰা হয় আৰু আনেও ভৱিষ্যতে পুৰস্কৃত হোৱাৰ লোভত চৰকাৰী মাটি বেদখল কৰিবলৈ উৎসাহিত হয়৷ 

বেদখল আৰু উচ্ছেদ এক আইনী আৰু প্ৰশাসনীয় বিষয় হৈ থকা নাই৷ ই এটা ৰাজনৈতিক বিবদমান বিষয় হৈ পৰিছে, যাৰ কোনো পোনপটীয়া সমাধান নাই৷