কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ হেল্যুচিনেশ্বন
হেল্যুচিনেশ্বন এক মানসিক বিকাৰ৷ বাহিৰৰ জগতখনৰ পৰা কোনো উদ্দীপনা অবিহনেই ইন্দ্ৰিয়বোৰে যদি কিবা অনুভৱ কৰে তেনেহ’লে সেয়া হেল্যুচিনেশ্বন৷ নথকা বস্তুটো দেখে, নোহোৱা শব্দটো শুনে৷ পৃথিৱীৰ সমূহ প্ৰাণীৰ ভিতৰত মানুহ আটাইতকৈ বুদ্ধিমান আৰু মানুহেই আটাইতকৈ বেছিকৈ এনে মানসিক বিভ্ৰম বা হেল্যুচিনেশ্বনত ভোগে৷ মানুহৰ পৃথিৱীখন যিমান বাস্তৱ, বস্তুনিষ্ঠ পৃথিৱীখনে গঢ়ে, তাতকৈ বেছিকৈ ধাৰণাবোৰে, মতবাদবোৰে গঢ়ে৷ হয়তো হেল্যুচিনেশ্বন আৰু বুদ্ধি সমানুপাতিক; বুুদ্ধি যিমানেই বেছি, বিভ্ৰমো সিমানেই বেছি৷ মানুহতকৈ তলখাপৰ বুদ্ধিমান বুলি ভবা কোনো জন্তু মানুহৰ নিচিনাকৈ হেল্যুচিনেশ্বনৰ কবলত নপৰে৷ মানুহে চেতনা আৰু বুদ্ধি দুয়োটাকে সনাপিটিকা কৰে৷ চেতনাক বুদ্ধি বুলি বা বুদ্ধিক চেতনা বুলি ভুল কৰে৷ বুদ্ধিৰে মানুহে সমস্যা সমাধান কৰে, চেতনাৰে দুখ-কষ্ট, আৱেগ-অনুভূতি অনুভৱ কৰে৷ ইয়াৰ কাৰণ হ’ল মানুহৰ চেতনা আৰু বুদ্ধি দুয়োটাই থাকে৷ কিন্তু কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ উদ্ভাৱনৰ লগে লগে চেতনা আৰু বুদ্ধিৰ মাজৰ পাৰ্থক্য অতি জলজল পটপট হৈ পৰিছে আৰু ইয়াক বুজি পোৱাটোও বিশেষভাৱে জৰুৰী হৈ পৰিছে৷ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ বুদ্ধিহে থাকে, চেতনা নাথাকে৷ মানুহে পেছা বা বৃত্তিৰ বাবে যিবোৰ কাম কৰে, সেইবোৰ বুদ্ধিৰে কৰিব পাৰে৷ খেতিয়ক, কাৰাখানাৰ শ্ৰমিক, চিকিৎসক, অভিযন্তা, অধিবক্তা, অধ্যাপক, লেখক, গাড়ীচালক আদি কৰি যি অলেখ বৃত্তি আছে, সেইবোৰ মানুহে বুদ্ধিৰে কৰা কাম আৰু মানুহে বুদ্ধিৰে কৰা সকলো কাম কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই মানুহতকৈ দক্ষতাৰে, ক্ষিপ্ৰতাৰে আৰু নিৰ্ভুলভাৱে কৰিব পাৰে৷ অৰ্থাৎ বুদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰত মানুহ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ হাতত ইতিমধ্যে পৰাজিত হৈছে৷ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা এতিয়ালৈ একেবাৰে চালুকীয়া অৱস্থাতে আছে যদিও ইয়াৰ তীব্ৰগতিত বিকাশ হৈ আছে৷
অহা ৫ বছৰৰ পাছত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা কেনেকুৱা হ’ব কোনেও নাজানে৷ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা সন্দৰ্ভত, বিশেষকৈ ইয়াৰ অপকাৰিতা সন্দৰ্ভত নোৱাহ হাৰাৰিয়ে পৃথিৱীৰ মানুহৰ মাজত সচেতনতা বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে চেষ্টা চলাই আছে৷ তেওঁ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাক অচিন বুদ্ধিমত্তা বুলি অভিহিত কৰিছে৷ কাৰণ উদ্ভাৱকসকলে নিজেও নাজানে যে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই মানুহৰ মগজুৰ নিউৰেল নেটৱৰ্কৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰে, মেচিন লাৰ্নিঙেৰে কম্পিউটাৰে কেনেকৈ নতুন কথা শিকি লয়৷ ই সঁচাকৈ মানুহে উদ্ভাৱন কৰা কিন্তু মানুহে বুজিব নোৱৰা এক অচিন বুদ্ধিমত্তা৷ চৰায়ো উৰে আৰু উৰাজাহাজো উৰে, কিন্তু দুয়োবিধ উৰণৰ মাজত একো মিল নাই৷ চৰায়ে ক্ৰমবিকাশৰ ফলত বিকশিত হোৱা পাখিৰে উৰিব পাৰে, উৰাজাহাজে উৰাৰ বাবে পাখিৰ বিকাশত নিৰ্ভৰশীল নহয়৷ সেয়েহে এই প্ৰশ্নও উত্থাপন হৈছে যে জীৱজগতত নিজস্ব ধৰণে চেতনা বিকাশ হোৱাৰ দৰে কম্পিউটাৰ আৰু অচিন বা কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ জড় জগতখনতো এসময়ত গৈ আনধৰণৰ এক চেতনাৰ বিকাশ ঘটিব নেকি? উত্তৰ কোনেও নাজানে৷ কিন্তু এতিয়ালৈ অচিন বুদ্ধিমত্তাৰ চেতনা বিকশিত হোৱা নাই৷ বিশ্ব বিজয়ী খেলুৱৈজনক দবা বা গো খেলত হৰুৱাই কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ যন্ত্ৰটো আনন্দত মতলীয়া নহয় বা পৰাজিত হ’লেও দুখত ম্ৰিয়মাণ নহয়৷
কিন্তু কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ চেতনা নাথাকিলেও ই ইতিমধ্যে হেল্যুচিনেশ্বনত বা বিভ্ৰমত আক্ৰান্ত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছে৷ দেখা গৈছে কৃত্ৰিম বুদ্ধিৰ যিমানেই বেছি বিকাশ ঘটিছে, সিমান বেছিকৈ ই বিভ্ৰান্তিত আক্ৰান্ত হৈছে৷ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা মানুহৰ হাতৰ আহিলা মাত্ৰ নহয়৷ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা আহিলাতকৈও বেছি– ই হ’ল এক প্ৰতিনিধি৷ এনে এক প্ৰতিনিধি যিয়ে নিজে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিব পাৰে৷ আজিলৈ মানুহে উদ্ভাৱন কৰা সকলো প্ৰযুক্তি মানুহৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল৷ কটাৰী এখনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আণৱিক বোমালৈ– এটায়ো নিজে একো সিদ্ধান্ত ল’ব নোৱাৰে৷ কটাৰীখনেৰে কি কৰিব, আণৱিক বোমা ফুটাব নে নুফুটায় সেই সিদ্ধান্ত মানুহৰ হাতত আছিল৷ কিন্তু মানৱ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মানুহে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ উদ্ভাৱনেৰে এনে এক আহিলা নিৰ্মাণ কৰিছে, যিটোৱে নিজে সিদ্ধান্ত ল’ব পাৰে৷ নিজে শিকিব পাৰে, নিজৰ বিকাশ ঘটাব পাৰে৷ ইতিমধ্যে বহু সিদ্ধান্ত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই ল’বলৈ আৰম্ভ কৰিছে, বহু কাম কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে৷ পৃথিৱীৰ আৰ্থিক প্ৰণালীটো– বেংক, আন্তৰ্জাতিক বাণিজ্য, ষ্টক বজাৰ আদিৰ মূল সিদ্ধান্তসমূহ ইতিমধ্যে এলগৰিড্ম তথা এ আয়ে কৰিবলৈ লৈছে৷ কোনেও আনকি তথাকথিত আৰ্থিক বজাৰখনৰ বিশেষজ্ঞসকলে, অৰ্থনীতিবিদসকলেও নাজানে এলগৰিড্মবোৰে কেনেকৈ একোটা সিদ্ধান্তত উপনীত হয়৷ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ প্ৰক্ৰিয়াটো ইতিমধ্যে মানুহৰ হাতৰ পৰা এলগৰিড্ম আৰু এ আইলৈ হস্তান্তৰিত হৈছে৷ সেই সিদ্ধান্তসমূহৰ মতে পৃথিৱীৰ আৰ্থিক প্ৰক্ৰিয়াটো, বজাৰখন পৰিচালিত হৈছে৷
পৃথিৱীখনক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ ওলোৱা কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা বিভ্ৰম বা হেল্যুচিনেশ্বনৰ দ্বাৰা আক্ৰান্ত হয়৷ ই এক ভয়ংকৰ বিপদৰ আগজাননী নহয়নে? নীহাৰিকা অসমৰে এগৰাকী গৱেষক ছাত্ৰী৷ ভাৰতৰ এখন বিশ্ববিদ্যালয়ত এক গৱেষণা প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰি আছে৷ প্ৰকল্পটোৰ বাবে উত্তৰ, দক্ষিণ, পূব, পশ্চিম আৰু মধ্য ভাৰতৰ ৫ খন ৰাজ্যৰ পৰা তথ্য-পৰিসংখ্যা সংগ্ৰহ কৰিছে৷ তাৰ বাবে অ’পেন এ আইৰ চাট-জিপিটিৰ প্ৰয়োজনত সহায় লৈছে৷ নীহাৰিকাৰ মতে, তথ্য-পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ ক্ষেত্ৰত চাট-জিপিটিৰ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই যথেষ্ট দক্ষতা দেখুৱায়৷ গৱেষণাত ই অতি সহায়ক হৈ পৰে৷ নীহাৰিকাই চাট-জিপিটিক গৱেষণাটোৰ স’তে সম্পৰ্কিত এটা ৰিপ’ৰ্ট বা প্ৰতিবেদন লিখিবলৈ প্ৰয়োজনীয় নিৰ্দেশ দিলে৷ চাট-জিপিটি এক জেনেৰেটিভ বা সৃষ্টিশীল এ আই৷ চাট-জিপিটিক একেটা প্ৰশ্ন বাৰে বাৰে সুধিলে প্ৰতিবাৰতে ই নিজৰ সৃষ্টিশীলতাৰে সুকীয়া উত্তৰ দিব৷ উত্তৰটো আৰু অধিক ভাল কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব৷ নীহাৰিকাৰ নিৰ্দেশমৰ্মে চাট-জিপিটিয়ে এক প্ৰতিবেদন যুগুত কৰি দিলে৷ প্ৰতিবেদনখন পঢ়ি নীহাৰিকা যথেষ্ট সন্তুষ্ট হ’ল৷ তেনে এখন প্ৰতিবেদন যুগুত কৰিবলৈ তেওঁৰ বহুদিনীয়া দীঘলীয়া প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰয়োজন হ’লহেঁতেন৷
প্ৰতিবেদনখনৰ শেষত চাট-জিপিটিয়ে যিসমূহ লেখকৰ প্ৰবন্ধ, লেখা, কিতাপ বা গৱেষণা-পত্ৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰতিবেদনখন প্ৰস্তুত কৰা হৈছে, তাৰ দীঘলীয়া তালিকাও দিছিল৷ নীহাৰিকাই কৌতূহলবশতঃ তাৰে কিছুমান গৱেষকৰ বিষয়ে গুগ্ল কৰি বিচাৰ-খোঁচাৰ কৰিলে৷ নীহাৰিকাই আচৰিত হৈ লক্ষ্য কৰিলে যে তেনে লেখক বা গ্ৰন্থৰ বিষয়ে গুগ্লে একো তথ্য দিব নোৱাৰিলে৷ কিছু সময় বিচাৰ-খোঁচাৰ কৰাৰ পাছতহে নীহাৰিকাই আচল কথাটো গম পালে৷ চাট-জিপিটিয়ে মাত্ৰ প্ৰতিবেদনখনেই নিজৰ উদ্ভাৱনী শক্তিৰে উদ্ভাৱন কৰা নাই, যিসমূহ লেখকৰ প্ৰবন্ধ, লেখা, গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণা-পত্ৰৰ সহায়ত এই প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰা হৈছে, সেই সমস্ত পণ্ডিত আৰু বিশেষজ্ঞও চাট-জিপিটিয়ে নিজৰ কল্পনাৰে উদ্ভাৱন কৰি লৈছে/ চাট-জিপিটিয়ে অস্তিত্বহীন পণ্ডিতৰ লেখাৰ সহায়ত, তেওঁলোকৰ লিখনিৰ উদ্ধৃতি দি প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিছে৷ অৰ্থাৎ চাট-জিপিটি হেল্যুচিনেশ্বনৰ কবলত পৰিছে৷ কোৱা হৈছে যে কৃত্ৰিম বা অচিন বুদ্ধিমত্তা যিমানেই বেছি বুদ্ধিমান হ’ব, তাৰ হেল্যুচিনেশ্বনৰ মাত্ৰাও সিমানেই বাঢ়িব৷ ইয়াৰ ফলত কিমান ভয়ংকৰ বিপদ ঘটিব পাৰে সি সহজেই অনুমেয়৷ আমি এক অনিশ্চিত সময়ত বাস কৰিছোঁ আৰু অধিক অনিশ্চিত সময়লৈ গৈ আছোঁ৷