সংসদৰ অচলাৱস্থা

বৰ্তমান অনুষ্ঠিত হৈ থকা সংসদৰ বৰ্ষাকালীন অধিৱেশনৰ প্ৰথমটো সপ্তাহ সম্পূৰ্ণ অফলপ্ৰসূ সপ্তাহ হিচাপেও পৰিগণিত হ’ল৷ ২১ জুলাইৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা সংসদৰ অধিৱেশনৰ আৰম্ভণিতেই উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি তথা ৰাজ্যসভাৰ সভাপতি জগদীপ ধনখেড়ে পদত্যাগ কৰাৰ বিষয়টোক লৈ সংসদ উত্তাল হৈ পৰাৰ পাছত বিভিন্ন বিষয়, বিশেষকৈ অপাৰেচন সিন্দূৰৰ বিষয়ে আলোচনা আৰু বিহাৰৰ ভোটাৰ তালিকা সংশোধনক লৈ সংসদত ব্যাপক অচলাৱস্থাৰ সৃষ্টি হয়৷ তথ্য অনুসৰি, সপ্তদশ লোকসভাৰ মুঠ সময়ৰ কাৰ্যকাৰিতা আছিল ৮৮ শতাংশ, আৰু ইয়াৰ বিপৰীতে ৰাজ্যসভাৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত মুঠ সময়ৰ মাত্ৰ ৭৩ শতাংশহে কাৰ্যকৰী হৈছিল৷ যদিহে বৰ্তমানৰ সংসদৰ অধিৱেশনসমূহক ১৯৫০ৰ দশকৰ অধিৱেশনবোৰৰ লগত তুলনা কৰি চোৱা হয়, তেনেহ’লে সেই সময়ত সংসদৰ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল ১২০-১৪০ দিনৰ ভিতৰত আৰু বৰ্তমান সংসদৰ অধিৱেশনৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয় মাত্ৰ ৬০-৭০ দিনহে৷ এনেদৰে সংকুচিত কৰি অনা সময়খিনিতো যদি অধিকাংশ সময় কাৰ্যকৰী নকৰাকৈ পাৰ হয়, তেনেহ’লে সেয়া জনসাধাৰণৰ বাবে অত্যন্ত দুৰ্ভাগ্যজনক বিষয় হিচাপে বিবেচিত হৈ পৰে৷ এইদৰে, সংসদৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সময়বোৰ অবাবত ব্যয় হোৱাৰ ফলত গণতান্ত্ৰিক জবাবদিহিতাক দুৰ্বল কৰি পেলোৱাৰ লগতে সংসদৰ ব্যয় বৃদ্ধি আৰু গণতন্ত্ৰৰ মন্দিৰৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ আস্থাও হ্ৰাস পায়৷ ইয়াৰ ফলস্বৰূপে গণতান্ত্ৰিক প্ৰমূল্যৰ অৱক্ষয় হোৱাৰ লগতে জনসাধাৰণৰ স্বাৰ্থও বাৰুকৈয়ে ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়৷

সংসদৰ অধিৱেশনৰ সময়বোৰ অৰ্থহীনভাৱে ব্যয় হোৱাৰ ফলত সংসদৰ অধিৱেশনৰ নামত বৃহৎ পৰিমাণৰ ধনৰো অপচয় হয়৷ তথ্য অনুসৰি, সংসদৰ অধিৱেশনৰ সময়ত সদন চলোৱাৰ নামত প্ৰতিমিনিটত ব্যয় হয় ২.৫ লাখ টকা৷ এই বৃহৎ পৰিমাণৰ ধন ব্যয় হয় কৰদাতাসকলৰ কষ্টোপাৰ্জিত ধনৰ পৰাই৷ যদিহে সংসদৰ অধিৱেশনসমূহ জনস্বাৰ্থৰ পৰিপন্থী হয়, তেনেহ’লে কৰদাতাসকলৰ এই ধনসমূহৰো অপচয় হয়৷ এই আৰ্থিক ক্ষতিৰ উপৰি সংসদৰ সঘন অচলাৱস্থাই সংসদীয় বিতৰ্কৰ মূল কাৰ্যকৰীতাক বিনষ্ট কৰি পেলায়৷ কিয়নো এই সংসদীয় বিতৰ্কসমূহৰ দ্বাৰাই বিৰোধী পক্ষই চৰকাৰক জবাবদিহি কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে৷ কিন্তু যদিহে গণতান্ত্ৰিক জবাবদিহিতাৰ এই ব্যৱস্থাটো দুৰ্বল হৈ পৰে, তেতিয়াই ৰাষ্ট্ৰস্বাৰ্থজনিত আৰু জনস্বাৰ্থৰ লগত জড়িত বিষয়সমূহ সন্দৰ্ভত যুক্তিসন্মত আলোচনাৰ পথ স্তব্ধ হৈ পৰে৷ 

সংসদীয় বিতৰ্ক হৈছে গণতান্ত্ৰিক প্ৰমূল্যৰ এক মূল আধাৰ৷ ইয়াৰ দ্বাৰাই নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধিসকলে জনতাৰ সমস্যাসমূহ সংসদৰ মজিয়াত সৱলীলভাৱে উত্থাপন কৰাৰ সুযোগ পোৱাৰ লগতে ইয়াৰ সমাধান-সূত্ৰ উলিওৱাৰো অৱকাশ পায়৷ তদুপৰি এই বিতৰ্কসমূহে চৰকাৰৰ কাম-কাজ নিকা আৰু স্বচ্ছ কৰিও ৰাখে৷ কিন্তু বৰ্তমান সময়বোৰত দেখা সংসদৰ অধিৱেশনৰ অচলাৱস্থাই এনে আলোচনাক বাধাগ্ৰস্ত কৰি তোলে আৰু চৰকাৰকো তেওঁলোকৰ সিদ্ধান্ত বা কাম-কাজৰ বাবে জবাবদিহি হৈ থকাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰে৷ এই বিষয়টোক দাঙি ধৰি সংসদীয় পৰিক্ৰমা দপ্তৰৰ মন্ত্ৰী কিৰেণ ৰিজিজুৱে প্ৰাইম পইণ্ট ফাউণ্ডেচনৰ দ্বাৰা আয়োজিত সাংসদ ৰত্ন বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত উল্লেখ কৰিছিল যে, যেতিয়াই সংসদ স্থগিত হয়, তেতিয়া আমোলাসকলে সকাহ অনুভৱ কৰে, কাৰণ তেওঁলোকে কঠিন প্ৰশ্নসমূহৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পায়৷ কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীজনে উল্লেখ কৰিছিল– ‘যেতিয়া সংসদৰ কাৰ্যক্ৰমণিকা চলি থাকে, তেতিয়া মন্ত্ৰীসকলে কঠিন প্ৰশ্নৰ সন্মুখীন হয়৷ কিন্তু যেতিয়া অধিৱেশনৰ কাৰ্যসূচী খন্তেকৰ মুহূৰ্ততে স্থগিত হয়, তেতিয়া তেনে প্ৰশ্নসমূহ উত্থাপনেই নহয়৷’ সংসদৰ এনে অচলাৱস্থা শাসক-বিৰোধী উভয় পক্ষৰ বাবেই ক্ষতিকাৰক যদিও ইয়াৰ ফলত চৰকাৰক জবাবদিহি কৰাৰ সুযোগ হেৰুৱায় বিৰোধী পক্ষই৷

সংসদত অবিৰতভাৱে দেখা পোৱা অচলাৱস্থাৰ ফলত সংসদৰ সদস্যসকলৰ মনোযোগ গঠনমূলক আলোচনা-সমালোচনাৰ পৰা আঁতৰি আহি ৰাজনৈতিক দৃষ্টিভংগীৰ মাজত আৱদ্ধ হৈ পৰে৷ ইয়াৰ ফলত জনসাধাৰাণৰ স্বাৰ্থই সৰ্বাধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়৷ সংসদত অচলাৱস্থা সৃষ্টিৰ যোগেদি কোনো সমস্যা সমাধান কৰিব নোৱাৰি, বৰঞ্চ ইয়াৰ ফলত গণতন্ত্ৰত সাংসদসকলৰ নিজৰ ভূমিকাহে দুৰ্বল হৈ পৰে৷ জনসাধাৰণে তেওঁলোকৰ প্ৰতিনিধিসকলক সংসদত অচলাৱস্থা সৃষ্টিৰ পৰিৱৰ্তে ৰাজহুৱা সমস্যাসমূহ নিৰ্মূলৰ বাবেহে প্ৰেৰণ কৰে৷ গতিকে সংসদত জনপ্ৰতিনিধিসকলৰ এনে আচৰণক তেওঁলোকৰ জাতীয় স্বাৰ্থক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৰ্থতা হিচাপে জনসাধাৰণে বিবেচনা কৰে আৰু জনসাধাৰণ তেওঁলোকক লৈ হতাশ হৈ পৰে৷ এনে হতাশাই জনসাধাৰণৰ মাজত গণতন্ত্ৰৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাসক হ্ৰাস কৰে, যাৰ ফলত সামগ্ৰিকভাৱে শাসন ব্যৱস্থাটোৰ প্ৰতিয়ে মানুহ বীতশ্ৰদ্ধ হৈ পৰে৷