অসমত নৈতিক পুলিচ

গোলাঘাটৰ বৰপথাৰত কিছুদিন আগতে মৰেল পুলিচিঙৰ নামত  নাবালকক অত্যাচাৰ কৰা হৈছিল৷ মানুহ ইমান তললৈ গৈছিল যে তথ্য মতে দুই নাবালকক অত্যাচাৰ কৰি ভোট জলকীয়া সানিছে, গৰম পানী ঢালিছে, নিমখো ঢালিছে৷ নৈতিক পুলিচিং মানে সমাজৰ কিছুমান ‘নৈতিক’ নিয়ম মানি নচলাৰ বাবে আন মানুহক নিয়ন্ত্ৰণ বা শাস্তি দিবলৈ কৰা এক চেষ্টা৷ এই নিয়মবোৰৰ ভিতৰত প্ৰায়ে মানুহে কেনেকৈ সাজ-পোছাক পিন্ধিব লাগে, কেনে আচৰণ কৰিব লাগে বা কাৰ লগত কথা পাতিব লাগে, কি খাব লাগে ইত্যাদি৷ কিন্তু সমস্যাটো হ’ল– এই নিয়মবোৰ সাৰ্বজনীন নহয়, ইয়াক কিছু মানুহে বনায়, যিসকলে তেওঁলোকৰ ‘ভাল’ বা ‘বেয়া’ ধাৰণাটোৱেই একমাত্ৰ শুদ্ধ বুলি ভাবে৷ নাবালককেইজনে কিবা দোষ কৰিছে, সেয়ে তেওঁলোকে উপযুক্ত শাস্তি পাব লাগে– এনেকুৱা ধাৰণা এওঁলোকে ৰাখে৷ বহুদিন আগতে সোপাধৰা, গণ উন্মাদনা আৰু এটি শিশুৰ কাতৰ আহ৩ান আমি শুনিছিলোঁ,– ‘আমাৰ পাপাক মাৰিব নালাগিছিল, পুলিচক চমজাই দিব লাগিছিল৷’ কাৰ্বি আংলঙৰ ডকমকাত দুজন যুৱশিল্পীৰ নিৰ্মম বৰ্বৰ হত্যাতো সকলো ক্ষোভিত হৈছিল৷ এয়া কেৱল অসমৰে সমস্যা নহয়, সমগ্ৰ বিশ্বতে ‘সংস্কৃতি’ বা ‘নৈতিকতা’ ৰক্ষাৰ নামত মানুহক শাস্তি দিয়া হৈছে৷

উদাহৰণস্বৰূপে, ছৌদি আৰবত আগতে ধৰ্মীয় পুলিচ নামৰ এটা গোট আছিল, যিয়ে মহিলাসকলে যদি আবায়া [সম্পূৰ্ণ শৰীৰ ঢাকি] পিন্ধা নাছিল বা পুৰুষৰ লগত কথা পাতিছিল, তেওঁলোকক ৰাজপথত ৰখাই দিছিল৷ ইৰানত ২০২২ চনত হিজাব সঠিকভাৱে পৰিধান নকৰাৰ বাবে মাহছা আমিনী নামৰ এগৰাকী যুৱতীৰ জিম্মাত মৃত্যু হোৱাৰ পাছত এই ‘নৈতিকতা পুলিচ’ বিশ্বজুৰি পৰিচিত হৈ পৰিছিল৷ ভাৰতত নৈতিক পুলিচিং নতুন ঘটনা নহয়৷ মাংগালুৰু[কৰ্ণাটক]ত এটা ধৰ্মীয় সংগঠনে ২০০৯ চনত এখন পাবত মহিলাক আক্ৰমণ কৰি মহিলাসকলে মদ খাব নালাগে বা পাবলৈ নাযাবলৈ সকীয়নি দিছিল৷ মুম্বাইত পাৰ্কত বহি থকা দম্পতীক কেতিয়াবা হাতত ধৰি থকা দেখিলে স্থানীয় লোকে হাৰাশাস্তি কৰাৰো অভিযোগ আছে, যিটো তেওঁলোকে ‘ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ বিৰুদ্ধ’ বুলি ভাবে৷ অসমত এনেকুৱা ঘটনা সংঘটিত হৈছে য’ত দম্পতীক সমাজৰ অনুমোদন নোপোৱা সম্পৰ্ক থকাৰ বাবে গাঁৱৰ মানুহে অপমানিত আৰু শাস্তি প্ৰদান কৰা হৈছিল৷ মানুহে আনৰ নৈতিকতাক পুলিচ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা কিয় অনুভৱ কৰে? প্ৰশ্নটো মনস্তাত্ত্বিক৷ কিছুমান মানুহে পৰিৱৰ্তনক লৈ অস্বস্তিত পৰে৷ যেতিয়া তেওঁলোকে আনক বেলেগ ধৰণে আচৰণ কৰা দেখে, যেনে মুক্তভাৱে সাজ-পোছাক পিন্ধা, নিজৰ সংগী বাছি লোৱা, বা স্বাধীনভাৱে জীয়াই থকা ইত্যাদি, তেতিয়া তেওঁলোকে অনুভৱ কৰে যে তেওঁলোকৰ নিজৰ বিশ্বাসৰ প্ৰতি ভাবুকি আহিছে৷ তেওঁলোকে নিজৰ সংস্কৃতি বা ধৰ্ম হেৰুওৱাৰ ভয় কৰে৷ আনক নিয়ন্ত্ৰণ কৰি তেওঁলোকে নিজকে শক্তিশালী আৰু নিৰাপদ অনুভৱ কৰে৷ তেওঁলোকে নিজকে নৈতিক অনুজ্ঞাপত্ৰ দি দিয়ে, এটা ‘ভাল’ কাম অৰ্থাৎ সমাজ সংস্কাৰ কৰিবলৈ যেন তেওঁলোকক বেয়া আচৰণ কৰাৰ অনুমতি দিয়া হয় [যেনে অভদ্ৰ বা হিংস্ৰ হোৱা]৷ চুৰি কৰাটো বেয়া কাম আৰু সেয়ে মৰেল পুলিচিঙৰ নামত নাবালকক অত্যাচাৰ কৰাৰ এক নৈতিক অনুজ্ঞাপত্ৰ এই ব্যক্তিসকলে নিজেই নিজক দি লয়৷ কিন্তু নৈতিক পুলিচিঙৰ ফলত প্ৰায়ে জনসাধাৰণৰ পৰা তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আহে৷ মানুহে খুব বেছি হস্তক্ষেপ পছন্দ নকৰে৷ নৈতিক পুলিচিং মূল্যবোধৰ সুৰক্ষাৰ কথা নহয়৷ ইয়াৰ লক্ষ্য হ’ল– মানুহক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আৰু ক্ষমতা বজাই ৰখা৷ এইবোৰ বন্ধ কৰিবলৈ আইন লাগিব, লগতে শিক্ষাতো আমূল সংস্কাৰ আনিব লাগিব৷  ৰক্ষণশীল আৰু উদাৰ এই দুই আদৰ্শৰ এক সংমিশ্ৰিত ভাৰসাম্যপূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰম ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে পঢ়িব লাগিব৷ বৰ্তমানৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত এইটো আকাশত চাং পতা পৰিকল্পনা বুলি ক’লেও ভুল কোৱা নহয়, কাৰণ আমাৰ শিক্ষা, অৰ্থনীতি, সমাজনীতি সকলো শাসকীয় দলৰ মতাদৰ্শৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল৷ সময়ত হয়তো এই ব্যৱস্থাৰ সলনি হ’ব৷ মৰেল পুলিচিঙৰ বিৰোধিতা মানে এটা অসাংস্কৃতিক কাৰ্য [যেনে চুৰি কৰাক] ন্যায্যতা দিয়া নহয়৷ কিন্তু ভুল কামৰ শাস্তি আইনে দিব, আইনৰ শাসন চলিব [যদিহে আইনবোৰ জনবিৰোধী নহয়]৷ আমি মানুহক ব্যক্তিগত স্বাধীনতা, বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি সন্মান, আৰু নৈতিকতা যে ব্যক্তিগত, আনৰ ওপৰত জোৰ কৰা বস্তু নহয়, সেই কথা বুজাবলৈ সক্ষম হ’ব লাগিব৷