সৃষ্টিশীল ধ্বংস

হিন্দু ধৰ্মত মহাদেৱ শিৱই বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ মহাজাগতিক  চক্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি ধবংস আৰু সৃষ্টিৰ দ্বৈত ভূমিকাক মূৰ্ত কৰি তোলে৷ শাস্ত্ৰ মতে, তেওঁ প্ৰতিটো মহাজাগতিক চক্ৰৰ শেষত বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডখনক ধবংস কৰে, যাতে ইয়াক অধিক নিখুঁত ৰূপত নতুনকৈ পুনৰ জন্ম দিব পৰা যায়৷ এই ধবংস এক প্ৰয়োজনীয়, গঠনমূলক শক্তি হিচাপে দেখা যায়, যিয়ে পৃথিৱীখনক অশুদ্ধি, ভ্ৰম আৰু অ:ানতাৰ পৰা মুক্ত কৰি পৰিৱৰ্তন আৰু নতুন আৰম্ভণিৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিব পাৰে৷ অৰ্থনীতিতো এই সৃষ্টিশীল ধবংসৰ ধাৰণাটো প্ৰযোজ্য, আৰু হয়তো ৰাজনীতিতো ইয়াৰ প্ৰাসংগিকতা আছে, যাতে জাতি-ধৰ্মৰ ৰাজনীতি, হিতাধিকাৰী আৰু পৃষ্ঠপোষকতাৰ আধিপত্যৰ ‘পুৰণি গাঁথনি’ ভাঙি নতুন গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ প্ৰতিষ্ঠা হয়৷ সেই পৰিৱৰ্তন অবিহনে শাসন ব্যৱস্থা স্থবিৰ হৈ পৰে, নতুনকৈ প্ৰৱেশ কৰা লোকক বাধা দিয়া হয়, উদ্ভাৱনক দমন কৰা হয়৷ প্ৰতিবছৰে অৰ্থনীতিৰ নোবেল বঁটাৰ দ্বাৰা এনে অৱদানক সন্মান জনোৱা হয়– যি বজাৰ, শ্ৰম, উন্নয়ন আৰু মানৱ আচৰণ কেনেকৈ আমি বুজোঁ তাক নতুনকৈ গঢ় দিয়ে৷ এই বঁটা বিজয়ীসকলৰ বেছিভাগেই অৰ্থনৈতিক মনোবিজ্ঞান, সমাজবি:ান আৰু প্ৰযুক্তিৰ সৈতে যুক্ত গৱেষণাৰ লগত জড়িত৷ সৃষ্টিশীল ধবংস– এই অৰ্থনৈতিক ধাৰণাটো ২০ শতিকাৰ মাজভাগত অষ্টি˜য়াৰ অৰ্থনীতিবিদ যোছেফ শ্বুম্পেটাৰে উদ্ভাৱন কৰিছিল৷ এই ধাৰণাটো বুজি পালে আমাৰ বাবে অৰ্থনৈতিক বিপ্লৱসমূহ, যেনে ঔদ্যোগিক যুগৰ পৰা ডিজিটেল যুগলৈকে, লগতে পৰিৱৰ্তিত ৰাজনীতিৰ বিষয়েও বুজাত সহায়ক হ’ব পাৰে৷ 

এইবাৰৰ অৰ্থনীতিৰ নোবেল বঁটা এই সৃষ্টিশীল ধবংসৰ লগত জড়িত গৱেষণালৈকে গৈছে৷ অৰ্থনীতি বি়জ্ঞানত নোবেল বঁটাটোৰে জোৱেল মোকিৰ আৰু ফিলিপ আগিয়নৰ লগতে পিটাৰ হাৱিটক সন্মানিত কৰিছে, যিসকলৰ গৱেষণাই কেনেকৈ নৱ-উদ্ভাৱন আৰু শ্বুম্পেটাৰে ‘সৃষ্টিশীল ধবংস’ বুলি কোৱা প্ৰক্ৰিয়াই দীঘলীয়া সময়ৰ অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিক প্ৰেৰণা দিয়ে, সেই বিষয়ে আলোকপাত কৰিছে৷ সৃষ্টিশীল ধবংসই নতুন উদ্ভাৱনে পুৰণি ব্যৱস্থাসমূহক অচল কৰি তোলা প্ৰক্ৰিয়াটোৰ বৰ্ণনা কৰে৷ ই পুঁজিবাদৰ গতিশীলতাৰ অৰ্থনৈতিক ইি?ন আৰু লগতে নিষ্ঠুৰতাৰো৷ যেতিয়া কোনো নতুন প্ৰযুক্তি বা ব্যৱসায়িক আৰ্হিৰ উন্মেষ ঘটে, তেতিয়া ই প্ৰায়ে অতীতৰ উদ্যোগ, চাকৰি বা প্ৰতিষ্ঠানসমূহ ধবংস কৰি পেলায়৷ ঘোঁৰাগাড়ীবোৰে অটোম’বাইলৰ ঠাই ল’লে৷ নেটফ্লিক্সৰ আগমনে চি ডি যুগৰ অৱসান ঘটালে৷ এ আয়েও এনেকৈ এক সৃষ্টিশীল ধবংসয:ৰ পাতনি মেলিছে৷ আন কিছু উদাহৰণ হৈছে– খুচুৰা উদ্যোগ আৰু ই-কমাৰ্চঃ  অনলাইন প্লেটফৰ্ম [যেনে, আমাজন] আৰু পৰিৱৰ্তিত গ্ৰাহকৰ অভ্যাসে বহুতো পৰম্পৰাগত দোকানক স্থানচ্যুত কৰিছে৷ এসময়ত পৰম্পৰাগত চলচ্চিত্ৰ ফটোগ্ৰাফী [যেনে, কোডাক]ৰ আধিপত্য আছিল, কিন্তু ডিজিটেল কেমেৰা আৰু স্মাৰ্টফোনে বহুতো পুৰণি প্ৰযুক্তি অচল কৰি তুলিলে৷  ইনকাণ্ডেচেণ্ট বাল্বৰ ঠাইত এল ই ডি লাইট বাল্ব আহিল৷ পুৰণি লাইটিং প্ৰযুক্তিসমূহক অধিক কাৰ্যক্ষম এল ই ডিয়ে অতিক্ৰম কৰিছে৷ ডিভিডি/চিডিৰ ঠাইত ষ্ট্ৰীমিং সেৱাসমূহ আহিছে, যেনে ষ্ট্ৰীমিঙৰ উত্থানে চিনেমা উদ্যোগত ব্যাঘাত জন্মাইছিল আৰু মানুহে মাধ্যম কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰে তাৰ পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল৷ চিনেমা হলত চাব নে নেটফ্লিক্সত?

ৰাজনীতিতো এই পৰিৱৰ্তন আমি দেখিছোঁ৷ পৰম্পৰাগত দলবোৰ দুৰ্বল হৈ আহিছে৷ ইয়াৰ ঠাইত জনপ্ৰিয়তাবাদী, জাতীয়তাবাদী, আৰু প্ৰতিষ্ঠানবিৰোধী আন্দোলনৰ উত্থান হৈছে৷ এলগৰিথমে জনমত গঠনত ভূমিকা ল’বলৈ লৈছে, আই টি চেলে নিজৰ কাম কৰি আছে৷ হয়তো এইবোৰ সৃষ্টিশীল ধবংস অৱধাৰিত, কিন্তু নতুনৰ উন্মেষণৰ বাবে পুৰণিক ত্যাগ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাও থাকে৷ অসমৰ প্ৰসংগতো হিতাধিকাৰী, প্ৰব্ৰজন এইবোৰ ই৬ু্যৰে ভোট লৈ এতিয়াও থাকিব পৰা হৈছে, কিন্তু অৱধাৰিতভাৱেই হয়তো গণতান্ত্ৰিক প্ৰমূল্যবোৰক ধৰি ৰাখি সৃষ্টিশীল ধবংসৰ এক অৱতাৰণা নিজে নিজে হ’ব পাৰে বা নতুন প্ৰজন্মই নিজেই আগভাগ লৈ পুৰণি ধ্যান-ধাৰণাৰ অৱলুপ্তিৰে নতুন প্ৰভাৱ আনিব৷ পুৰণি ধ্যান-ধাৰণা আৰু ৰাজনীতিৰ বিপৰীতে আমূল পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰাসংগিকতা এতিয়া আগতকৈ বেছি হৈছে, সেয়ে এই সৃষ্টিশীল ধবংসৰ প্ৰাসংগিকতা বাঢ়িছে৷