দোষী কোন

ধনী মানুহে উশাহত অক্সিজেন লয় আৰু দৰিদ্ৰই কাৰ্বন মন’ক্সাইড? বেংগালুৰুৰ এটা ভাৰাঘৰৰ বন্ধ কোঠাত ৰহস্যজনক অৱস্থাত অসমৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰি যোৱা কেইজনমান যুৱকৰ মৃত্যুয়ে শোকৰ ছাঁ পেলোৱাৰ লগতে বহু প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে৷ জনামতে বেংগালুৰুৰ এটা শীতল পানীয় প্ৰস্তুতকাৰী কোম্পানীৰ গুদামত শ্ৰমিক হিচাপে কৰ্মৰত আছিল তেওঁলোক৷ কাম শেষ কৰি নিশা তেওঁলোকে কোঠাত শুই পৰিছিল আৰু তেওঁলোক কেতিয়াও সাৰ নাপালে৷ বেংগালুৰুত অসমৰ পৰা প্ৰব্ৰজিত যুৱ শ্ৰমিকৰ মৃত্যুয়ে ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰব্ৰজন ব্যৱস্থাই কেনেকৈ দৰিদ্ৰক এক বিপদসংকুল জীৱন যাপন কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছে তাক দেখুৱাই দিছে৷ প্ৰথম পৃষ্ঠাৰ উন্নয়নৰ বাতৰিয়ে এখন সুজলা-সুফলা দেশৰ প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিলেও এনে ঘটনাবোৰে বাস্তৱিকতাক দৃশ্যমান কৰে৷

প্ৰাৰম্ভিক তদন্তই কৈছে যে অৱৰুদ্ধ, বায়ু চলাচল নথকা ৰূমত ৰন্ধা-বঢ়া কৰাৰ বাবেই কাৰ্বন মন’ক্সাইডৰ পৰিমাণ হয়তো বেছি হৈছিল৷ চূড়ান্ত ফৰেনছিক সিদ্ধান্ত যিয়েই নহওক কিয়, সত্যটো ইতিমধ্যে স্পষ্ট হৈ পৰিছে যে ৰূমবোৰ যদি সঠিকভাৱে বনোৱা হ’লহেঁতেন, তাত মানুহৰ এনেকৈ মৃত্যু নহয়৷ এই ৰূমবোৰ কম ভাড়াৰ হয়তো, য’ত মৌলিক সুৰক্ষাৰ অভাৱ দৃশ্যমান৷ ভাৰত এখন গতিশীল দেশ৷ কোনোবাই ভাল পাওক নাপাওক, কোনোবাই উগ্ৰ টেৰিটৰিয়েল ব্যৱহাৰ দেখুৱালেও প্ৰব্ৰজন হৈ আছে আৰু ই এক স্বাভাৱিক প্ৰক্ৰিয়া৷ প্ৰব্ৰজন এখন ৰাজ্যৰ ভিতৰতো হয় আৰু বহু সময়ত আন্তঃৰাজ্যিকো হয়৷ এখন ৰাজ্যৰ ভিতৰতে মহিলাসকল প্ৰধান প্ৰব্ৰজনকাৰী আৰু আন্তঃৰাজ্যিক প্ৰব্ৰজনত পুৰুষসকল প্ৰধান প্ৰব্ৰজনকাৰী৷ পুৰুষৰ প্ৰব্ৰজনৰ আঁৰত কৰ্মসংস্থাপন বিচাৰি কৰা প্ৰব্ৰজনেই অধিক৷ লোকপিয়লভিত্তিক অনুমান অনুসৰি আভ্যন্তৰীণ প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সংখ্যা প্ৰায় ৪৫ কোটিঃ জনসংখ্যাৰ এক তৃতীয়াংশতকৈও অধিক৷ এই গতিশীলতা কোনো জীৱনশৈলীৰ পছন্দ নহয়; ই এক বাধ্যবাধকতা৷ সুস্থিৰ চাকৰিৰ অভাৱ থকা ৰাজ্যসমূহে যুৱক-যুৱতীসকলক বাহিৰলৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে, আনহাতে বাঢ়ি অহা নগৰীয়া অৰ্থনীতিয়ে তেওঁলোকক গুদাম, নিৰ্মাণ শ্ৰমিক, নিৰাপত্তাৰক্ষীৰ চাকৰি, ডেলিভাৰী বয় আৰু কাৰখানাত শ্ৰমিক হিচাপে কাম কৰিবলৈ বাধ্য কৰায় আৰু শোষণ কৰে৷ প্ৰব্ৰজন এটা সাংবিধানিক অধিকাৰ, কিন্তু শ্ৰম আৰু প্ৰব্ৰজন আইন অধিক শক্তিশালীভাৱে বলৱৎ কৰা আৰু শোষণ আৰু হাৰাশাস্তি হ্ৰাস কৰাৰ বাবে অধিক সুনিৰ্দিষ্ট পদক্ষেপ লোৱাৰ প্ৰয়োজন আছে৷ প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকসকলক আগবঢ়োৱা দৰমহা কম; কাম উপলব্ধ, কিন্তু নিৰাপত্তা আৰু মৰ্যাদা তেওঁলোকৰ প্ৰাপ্য নহয়৷ শোষণৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী পূৰ্বানুমান হৈছে অনানুষ্ঠানিকতা৷ বেছিভাগ ভাৰতীয় শ্ৰমিকেই অসংগঠিত খণ্ডত কাম কৰে, য’ত লিখিত চুক্তি বিৰল, কৰ্মৰ সময় নিৰ্ধাৰিত নহয়, আৰু আইন বলৱৎকৰণ দুৰ্বল৷ ঠিকাদাৰ বা মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দ্ৰুতভাৱে নিযুক্তি দিব পাৰে, কম দৰমহা দিব পাৰে, কাৰণ প্ৰব্ৰজনকাৰীসকল ঘৰৰ পৰা বহু দূৰত থাকে আৰু অভিযোগ কৰিলে চাকৰি হেৰুওৱাৰ আশংকা থাকে৷ যেতিয়া ট্ৰেজেডী হয়, তেতিয়া দোষ ঠেলাৰ এক পৰ্ব আৰম্ভ হয়৷

শ্ৰম আইন আছে৷ ১৯৭৯ চনৰ আন্তঃৰাজ্যিক প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক আইনখনে আন্তঃৰাজ্যিক প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ বাবে পঞ্জীয়ন, অনুজ্ঞাপত্ৰ আৰু মৌলিক কল্যাণৰ পোষকতা কৰিছিল৷ সমস্যাটো আইনৰ অনুপস্থিতি নহয়; কিন্তু ইয়াক কাৰ্যকৰী কৰা হয়নে?

প্ৰথমতে, শ্ৰমিকৰ থকা-মেলাৰ ব্যৱস্থা সঠিক কৰিব লাগিব আৰু ইয়াৰ বাবে প্ৰশাসনে চোকা নজৰ দিব লাগিব৷ বায়ু চলাচলৰ মান, পৃথক ৰন্ধা ঠাই ইত্যাদিৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছে৷ শাস্তিৰ প্ৰাসংগিকতাও আছে৷ এই যুৱককেইজনৰ মৃত্যুৰ বাবে কোন দায়ী, কাৰ্বন মন’ক্সাইডক বিচাৰৰ কাঠগড়াত থিয় কৰাবনে? এই পৰিস্থিতি উদ্ভৱ হ’বলৈ দিয়া ঘৰৰ মালিক, কাৰখানা আৰু চৰকাৰৰ বিষয়ববীয়াকো কাঠগড়াত থিয় কৰাবনে? লেবাৰ ইউনিয়নৰ এইটো দায়িত্ব যে চৰকাৰক উচিত পদক্ষেপ ল’বলৈ বাধ্য কৰাওক৷ সেই ঠাইৰ নাগৰিকৰো কৰ্তব্য যে প্ৰব্ৰজনকাৰীক মানৱীয় দৃষ্টিৰে চাই  হেল্পলাইন ব্যৱস্থা কাৰ্যকৰী কৰাওক, প্ৰয়োজনত আইনী সাহায্য দিয়াওক৷ প্ৰব্ৰজন অব্যাহত থাকিব, ইয়াক ৰোধ কৰা নাযায়৷ প্ৰশ্নটো হ’ল– আমি এনে এটা ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি থাকিমনে য’ত যুৱকসকলে ঘৰ এৰি যায় আৰু তলাবন্ধ কোঠাত মৃত্যুক বিচাৰি পায়? এয়া কোনো বেংগালুৰু বা কেৱল অসমৰ সমস্যা নহয়৷ ই ভাৰতৰ সমস্যা৷ ইয়াৰ এক ফলপ্ৰসূ সমাধান বিচৰাটো যথেষ্ট প্ৰয়োজনীয়৷